Jakiś czas temu pisaliśmy o wprowadzeniu systemu kaucyjnego w Polsce – o tym, że nie ma jeszcze ani jednego takiego opakowania oraz o sposobach obchodzenia systemu przez producentów. Cały artykuł znajdziecie tutaj https://nagramy.repulse.pl/kaucja-system-ktorego-nie-ma/. Dzisiaj przychodzimy z AKTUALIZACJĄ – odnaleźliśmy pierwsze opakowanie w Polsce ze znaczkiem kaucji.

Poszukiwania znaczka kaucji – yeti odnaleziony!

W pierwszych dniach po wprowadzeniu systemu trwały intensywne poszukiwania pierwszego opakowania objętego systemem. Wreszcie udało się je znaleźć! To 0,5-litrowa butelka PET z wodą mineralną pod marką Piano Polaco, dostępna w niektórych sklepach na terenie województwa świętokrzyskiego, a także w kilku hotelach. Została wyprodukowana przez operatora systemu kaucyjnego Polka, utworzonego z kolei przez Fundację Odzyskaj Środowisko. “Nasza fundacja od wielu lat zajmuje się edukowaniem społeczeństwa w temacie recyklingu i kaucji. Jako operator systemu kaucyjnego, chcieliśmy dać dobry przykład innym producentom. Produkcję opakowań ze znakiem kaucji rozpoczęliśmy już w sierpniu tego roku” – mówi Krzysztof Kieszkowski – Prezes Fundacji. W ramach akcji edukacyjnej, fundacja stworzyła bardzo użyteczną stronę internetową zwrotomat.pl gdzie możemy znaleźć wygodną mapę z wszystkimi punktami zwrotu opakowań w kraju. Jest na niej obecnie ok. 600 punktów – zarówno tych automatycznych (butelkomaty) jak i manualnych (zwrot opakowań u kasjera w sklepie). 

Zdaniem Prezesa Fundacji, zbyt mało podkreśla się w mediach pozytywne aspekty wdrożenia systemu kaucyjnego. Doprowadzi on przecież docelowo do przerzucenia kosztów związanych z utylizacją odpadów z konsumenta na producentów. To może wskazywać na to, dlaczego tak kreatywnie próbują oni opóźnić w czasie przystąpienie do systemu – a tym samym ponoszenie odpowiedzialności finansowej za produkowane przez siebie opakowania. Warto podkreślić, że na systemie kaucyjnym na pewno nie będą zarabiali jego operatorzy – oni zgodnie z obowiązujący przepisami muszą działać jako spółki non-profit. Wszelkie środki pozostające w systemie np. wynikające z pobranych opłat kaucyjnych od opakowań, które nie zostaną oddane – mają być przeznaczane na dalszy rozwój systemu kaucyjnego w Polsce.

Źródło: M.Sczycińska, Fundacja Odzyskaj Środowisko

System kaucyjny – czy będziemy potrzebować lupy?

Na przykładzie butelki Piano Polaco możemy przyjrzeć się jak w praktyce będzie wyglądało opakowanie kaucyjne. Znak systemu to słowo “KAUCJA” otoczone strzałkami z podaną wysokością opłaty – 50 groszy dla butelek PET oraz puszek oraz 1 złoty dla jednorazowych opakowań szklanych. Znak ten jest dość mały – jego minimalne dozwolone wymiary to 10 na 8 mm. W sąsiedniej Słowacji, gdzie system kaucyjny działa świetnie od 2022 roku jest on przynajmniej 2-3 razy większy. Miejmy nadzieję, że producenci tak zaprojektują etykiety, aby starsi klienci nie musieli chodzić do sklepów z lupą. Nadrzędnym celem systemu jest osiągnięcie poziomu recyklingu w Polsce na poziomie ok. 90% dla butelek PET w 2029 roku. To mniej więcej poziom jaki jest osiągany w Szwecji gdzie system kaucyjny działa z wielkim powodzeniem od 40 lat. Tymczasem w w naszym kraju w ramach selektywnej zbiórki odzyskuje się około 40-50% tego typu butelek.

10 lutego powołano specjalny zespół ekspertów, który pracuje nad wprowadzeniem treści związanych z klimatem do polskich szkół. Sprawdźmy co planuje.

Po edukacji zdrowotnej czas na edukację klimatyczną

Ministerstwo Edukacji chce zreformować polską szkołę tak aby dzieci w Polsce uczyły się w niej rzeczy, które faktycznie przydadzą im się w życiu. Wprowadzanie zmian w szkolnictwie nie jest jednak proste. Na pierwszy ogień poszła edukacja zdrowotna. Ministerstwo chciało wprowadzić ją jako odrębny, obowiązkowy przedmiot. Spotkało się to z dużym oporem niektórych środowisk. Finalnie przedmiot ten ma być nieobowiązkowy. Po tym doświadczeniu w przypadku edukacji klimatycznej zdecydowano się na inne podejście. Nie będzie ona osobnym przedmiotem. Będzie za to zagadnieniem interdyscyplinarnym. Treści związane z klimatem trafią do podstaw programowych kilku już istniejących przedmiotów takich jak geografia, biologia czy fizyka. Takie podejście ma sporo sensu – rzeczywiście zmiany klimatyczne to złożony proces, który można tłumaczyć z różnych stron. Zapewne motywacja była jeszcze inna – zmiany w podstawach programowych łatwiej wprowadzić, mniej rzucają się w oczy niż tworzenie całkiem nowego przedmiotu. A temat kryzysu klimatycznego na pewno wzbudziłby żywą dyskusję, w tym ataki klimatycznych denialistów.

Zespół ekspertów i ekspertek pracuje nad edukacją klimatyczną – kto w nim zasiada?

Prace nad wprowadzeniem treści klimatycznych do szkół rozpoczął 10 lutego zespół 36 osób, wśród których znaleźli się naukowcy, aktywiści, nauczyciele i przedstawiciele organizacji pozarządowych. Przyjrzyjmy się sylwetkom niektórych członkiń i członków zespołu:

Szymon Malinowski – przewodniczący zespołu doradczego ds. kryzysu klimatycznego przy Prezesie Polskiej Akademii Nauk. Opowiadał o nim film Można Panikować.

Marcin Popkiewicz – wybitny popularyzator nauki, autor książek o kryzysie klimatycznym, współtwórca portalu Nauka o klimacie, który bardzo polecamy.

Dominika Lasota – młoda aktywistka klimatyczna organizacji Wschód. Zasłynęła celnym wywiadem z Andrzejem Dudą podczas szczytu klimatycznego w Egipcie.

dr Aleksandra Kardaś – redaktorka naczelna serwisu Nauka o klimacie, fizyczka atmosfery, popularyzatorka nauki, autorka „Książki o wodzie”, współautorka podręczników „Nauka o klimacie” i „Klimatyczne ABC”, wiceprezeska zarządu Fundacji Edukacji Klimatycznej.

Dominika Bobek – radczyni prawna w fundacji Frank Bold, która zajmuje się ochroną obywateli i środowiska. Wyróżniona w 2024 roku przez Forbes Women jako jedna z 25 liderek działających na rzecz ochrony środowiska. 

Dominika Lenkowska-Piechocka – założycielka Who Will Save The Planet i eko-edukatorka, mówczyni TEDx, ekspertka programu Climate Leadership, animatorka Mozaiki Klimatycznej.

Marta Jagusztyn – badaczka, ewaluatorka, konsultantka międzynarodowych organizacji rozwojowych. Pracowała m.in. w Azji Południowo-wschodniej, Chinach, Namibii i Ukrainie. Współzałożycielka inicjatywy Lasy i Obywatelki.

dr hab. Zbigniew Karaczun – ekspert Koalicji Klimatycznej, profesor w Katedrze Ochrony Środowiska SGGW, Autor i współautor ponad 350 publikacji. Członek Państwowej Rady Ochrony Środowiska.

dr Paulina Sobiesiak-Penszko – socjolożka, dyrektorka Programu Zrównoważonego Rozwoju i Polityki Klimatycznej w Instytucie Spraw Publicznych.

dr Małgorzata Cypryańska-Nezlek – psycholożka z Uniwersytetu SWPS, badaczka psychologicznych aspektów zmian klimatu, kierowniczka Centrum Działań dla Klimatu i Transformacji Społecznych.

Ewa Lutomska – współzałożycielka Polskiego Alarmu Smogowego.

Katarzyna Karpa-Świderek – rzeczniczka Marszałka Sejmu, była rzeczniczka WWF Polska.

Justyna Glusmann – Ekspertka ds. transformacji ekologicznej miast, b. Dyrektor-Koordynator ds. zrównoważonego rozwoju i zieleni m.st. Warszawy, Członkini Rady Programowej Kongresu Obywatelskiego.

dr Andrzej Krassenberg – współzałożyciel Instytutu na rzecz Ekorozwoju, od 1980 roku jest związany z ruchem ekologicznym, w tym z Polskim Klubem Ekologicznym. Od wielu lat zajmuje się działalnością naukową w zakresie zrównoważonego rozwoju obecnie specjalizuje się w kwestiach energii i ochrony klimatu. Autor lub współautor ponad 150 publikacji.

Łukasz Broniewski – współzałożyciel fundacji Climate & Strategy liczącej ślad węglowy, wcześniej szef gabinetu Donalda Tuska.

Podsumowując, w naszej ocenie jest to zespół prawdziwych ekspertów, a nie nominatów politycznych. Trzymamy kciuki za pracami nad sprawnym wprowadzeniem treści klimatycznych do szkół! ”Edukacja klimatyczna jest nam wszystkim niezwykle potrzebna. Musimy przygotować uczniów do życia w zmieniającym się świecie i na rynku pracy” – podsumowała temat na konferencji wiceministra Joanna Mucha.