Projekt ustawy zakłada, że za szkody wyrządzone rzece będzie można pozywać do sądu. Do końca kwietnia potrzeba 100 tysięcy podpisów. Dołącz się do walki o tę piękną rzekę!

Projekt Ustawy Osoba Odra

Celem ustawy jest zagwarantowanie skutecznej ochrony prawnej dla całego ekosystemu Odry.  Obecny system prawny prowadzi bowiem do nierówności – firmy mają osobowość prawną i mogą bronić swoich praw. Ekosystem rzeki z którego korzystają ludzie i zwierzęta takich praw nie ma. Dzięki nowym uregulowaniom prawnym Odra zyska prawo do wolności od zanieczyszczeń, swobodnego przepływu, zachowania bioróżnorodności, regeneracji swoich zasobów. Za naruszenie tych praw grozić będą kary. Uzyskanie przez Odrę osobowości prawnej znacząco uprości pociąganie do odpowiedzialności zakładów przemysłowych czy osób prywatnych zanieczyszczających rzekę w przypadku kolejnej katastrofy ekologicznej. Celem ustawy nie jest uznanie Odry za człowieka ani zakaz używania jej przez ludzi – krok ten ma po prostu usprawnić proces ścigania tych, którzy jej szkodzą. W przypadku procesu, w imieniu Odry przed sądem będzie stawać 15-osobowy Komitet Reprezentantów. Do komitetu należeć będą osoby wskazane przez samorządy lokalne, ministerstwo środowiska, organizacje społeczne, a także Spółkę Państwową Wody Polskie.

Katastrofa na Odrze – podsumowanie

Choć przyrodnicy zabiegają o ochronę Odry od wielu lat, na pewno silnym bodźcem dla obecnych działań była katastrofa ekologiczna w 2022 roku. W jej wyniku w rzece wyginęło około 100 milionów ryb, 60 milionów małży czy blisko 150 milionów ślimaków. Niezależne raporty stwierdziły, że przyczyną katastrofy był zakwit złotej algi, spowodowany przede wszystkim przez nadmierne zanieczyszczenie i zasolenie rzeki przez działalność kopalń. Raport NIK po katastrofie wykazał, że działania podejmowane ku poprawie jej stanu są wciąż niewystarczające, a stan ekosystemu uległ poważnemu pogorszeniu.

Petycja w sprawie Odry – gdzie można podpisać?

Podpisy pod petycją zbiera Komitet Inicjatywy Ustawodawczej “Czysta Odra”. Wszystkie informacje można uzyskać na stronie internetowej ustawa.osobaodra.pl Petycję podpiszemy w internecie na przykład tutaj lub w różnych punktach stacjonarnych, których na bieżąco aktualizowana lista znajduje się na wyżej wymienionej stronie internetowej.

Oto niektóre miejsca, gdzie możemy podpisać projekt ustawy:

• Częstochowa, Scout, ul. Drogowców 12,
• Dąbrowa Górnicza, DoPIESzczeni Fryzjer dla zwierząt, ul. Legionów Polskich 143/KL II,
• Gdańsk Wrzeszcz, Oprawa Obrazów U Pawła, Pan Paweł, ul. Kościuszki 71,
• Grudziądz , Fundacja Jedna Sztuka, Monika Chełminiak, ul. Piaski 53,
• Koszalin, Quantum – Centrum Zdrowia Psychicznego w Koszalinie, Joanna Grodzicka-Waniewska, ul. Tymiankowa 19,
• Kraków, Cukiernia Doliński, Lucyna Staśto-Dolińska, Kraków, ul. Legionów Piłsudskiego 13,
• Kraków, Spółdzielnia Ogniwo, Kraków, ul. Smolki 11a, wt.-sob. 17-22,
• Kraków, Gabinet Psychologii Pozytywnej, Ewa Grzywacz, Os. Szklane Domy 1/232,
• Kwidzyn, Fit Cake, Karolina, ul. Stefana Żeromskiego 165,
• Leszno, Paweł Sikorski, ul. Słowiańska 2,
• Łódź, Na Gramy. Sklep bez plastiku, ul. Piotrkowska 34, Łódź, pn.-pt. 10-19, sob. 10-15,
• Olsztyn, Anahaj Centrum Samoświadomości, Jola Andrzejuk, ul. Andrzeja Struga 2,
• Piła, Na Gramy. Sklep bez plastiku, ul. Piłsudskiego 1, Piła, pon-pt 10-18.30, sob 10-14,
• Poznań, Na Gramy. Sklep bez plastiku, ul. Garbary 42, Poznań, , pon-pt 10-19, sob 10-15,
• Ruda Śląska, Joanna Herwy, ul. Pakuły 32a,
• Sosnowiec, Sklep Zoologiczny Dorada, ul. Gospodarcza 23,
• Szczecin, Rehbet Centrum Rehabilitacji, Natalia Rycko, ul. Cedyńska 3,
• Szczecin, Collegium Balticum Akademia Nauk Stosowanych, Tatiana Staroń, ul. Mieszka I 61c,
• Warszawa, Big Book Cafe MDM, Koszykowa 34/50, pon.-pt. 11:00-19:00,
• Wrocław, Na Gramy. Sklep bez plastiku, ul. Grabiszyńska 212/U6, Wrocław, pn.-pt. 10-19, sob. 10-16.

Inne rzeki na świecie z osobowością prawną

Nadawanie osobowości prawnej rzekom czy innym elementom przyrody nie jest polskim pomysłem. Takie działania podjęto już w ponad 500 przypadkach na świecie. Osobowość prawną posiada rzeka Magpie w Kanadzie, dorzecze rzeki Atrato w Kolumbii, czy Whanganui w Nowej Zelandii. Posiada ją też laguna Mar Menor w Hiszpani, której ochrona została wprowadzona po obywatelskiej akcji pod którą podpisało się 650 tysięcy osób! W Nowej Zelandii ochroną objęta jest za to święta góra Taranaki.  Nikogo nie dziwi, że korporacje i firmy mogą posiadać osobowość prawną, tym bardziej zasadne jest nadanie osobowości prawnej realnemu podmiotowi, żywemu organizmowi, jakim jest rzeka.

Chociaż Dolny Śląsk wciąż walczy z powodzią i jej skutkami, trwają już pierwsze analizy hydrologów i klimatologów odnośnie przyczyn tegorocznej powodzi. 

Spowodował ją wyjątkowo potężny niż genueński, który ze względu na ocieplenie klimatu zebrał mnóstwo wilgoci z wygrzanej po rekordowo gorącym lecie Europy. Na obszarze Polski na pewno do skali katastrofy dołożyły się wycinki lasów w Kotlinie Kłodzkiej. Stare lasy liściaste działają jak gąbka i są w stanie przytrzymać dużo wody i spowolnić jej spływ w dół dolin. Gdy ich brakuje, a w ich miejsce pojawiają się zręby, pola albo monokultury świerkowe, możliwości retencji czyli zatrzymywania wody przez lasy są dużo mniejsze. Wówczas silne opady powodują katastrofalne spiętrzenia wody w górskich potokach. Jak bardzo wycinki zwiększyły rozmiary powodzi? O dokładną liczbę trudno. Zdaniem Jana Mencwela, autora książki “Hydrozagadka” mogły one zwiększyć stany wód w Nysie Kłodzkiej o 15-20%.

Apelujemy do władz lokalnych i centralnych o docenienie roli przeciwpowodziowej lasów i większą o nie troskę w kolejnych latach.

Rekordowo gorący wrzesień to nie tylko przyjemna słoneczna pogoda. Nasz kraj ogarnia susza. Sytuacja robi się poważna. Stan Wody Wisły w Warszawie wyniósł w piątek zaledwie 29 cm!  Tymczasem “zdrowy” poziom to około 150 cm. Do anty-rekordu wszechczasów, czyli 26 cm, brakuje już bardzo niewiele! Według prognoz hydrologów są bardzo duże szanse, że zostanie on pobity w poniedziałek.

Coraz gorsza sytuacja panuje na większości polskich rzek – na 70% z nich notowane są niskie stany wody. Dla wschodniej Polski IMGW wydało ostrzeżenie o suszy hydrologicznej.

Przypomnijmy, że wyróżnia się 4 etapy suszy. Pierwszy to susza atmosferyczna – długotrwały brak opadów na danym terenie. Drugi etap to susza glebowa, zwana też rolniczą. Wówczas spada wilgotność gleby do poziomu, który jest niewystarczający do prowadzenia upraw. Kolejny etap to właśnie susza hydrologiczna – niska wilgotność gleb powoduje, że i w rzekach zaczyna brakować wody. Dalszy brak opadów prowadzi do suszy hydrogeologicznej, gdy obniża się poziom wód podziemnych. Miejmy nadzieję, że jej unikniemy. Oczywiście susza w Polsce to narastającego kryzysu klimatycznego.

Autor zdjęcia: Bernard NoK