W Polsce coraz więcej osób deklaruje, że w nowym roku chce zmienić swoje nawyki żywieniowe i ograniczyć spożycie mięsa lub całkowicie z niego zrezygnować. Najnowszy sondaż przeprowadzony na zlecenie Compassion in World Farming Polska przez agencję PBS pokazuje, że aż 32% Polek i Polaków w 2026 r. planuje jeść mniej mięsa lub całkowicie z niego zrezygnować.
W badaniu 26% ankietowanych zadeklarowało, że planuje ograniczyć mięso, 3% chce całkowicie zrezygnować z jego jedzenia, a kolejne 3% nie spożywa mięsa od co najmniej dwóch lat. Badanie zbiega się w czasie z Veganuary, czyli międzynarodową kampanią promującą dietę roślinną.
Ograniczenie spożycia mięsa to nie tylko moda, ale również rosnąca świadomość zdrowotna i ekolgiczna. Coraz więcej osób dostrzega związki między nadmiernym spożyciem produktów mięsnych a ryzykiem chorób układu krążenia, nowotworów czy otyłości. Problemem zdrowotnym są też antybiotyki w mięsie o czym pisaliśmy w zeszłym tygodniu. Z kolei jeśli chodzi o ekologię, coraz powszechniejsza jest świadomość, że hodowla zwierzęca odpowiada za znaczną część emisji gazów cieplarnianych czy wylesianie.
Ścisła dieta wegańska dla wielu może być wymagająca, ale już zwykłe ograniczenie częstotliwości jedzenia mięsa jest w zasięgu praktycznie wszystkich. Zamiast rewolucji wielu ludzi, i słusznie, decyduje się na ewolucję swojej diety w kierunku tej bardziej roślinnej.
Jak podkreśla Małgorzata Szadkowska, prezeska Compassion in World Farming Polska, dyskusja o diecie często bywa zakłócona politycznymi sporami i uproszczeniami:
„Jedzenie mięsa zostało upolitycznione i temat diety służy dziś też jako narzędzie do polaryzowania społeczeństwa. Straszy się nas jedzeniem robaków, które rzekomo mają być alternatywą, do której zostaniemy zmuszeni wkrótce i podkreśla się w tych dyskusjach niemalże zamach na wolność wyboru. Tymczasem Polki i Polacy chcą żyć zdrowiej i sami z siebie wybierają produkty roślinne coraz częściej.
Ilu Polaków nie je mięsa? Wegetarianizm w Polsce
Szacunki oczywiście są bardzo różne, w zależności od badania. Temat utrudnia cała mnogość opcji – są weganie, wegetarianie, pescetarianie, semiwegetarianie czy fleksitarianie… Można się w tym pogubić. Jedno jest pewne – ilość osób ograniczających mięso w Polsce stale rośnie.
Podając za danymi Vegan Society, w 2025 r. 6% Polaków określało się jako wegetarianie a 24% jako fleksitarianie (osoby jedzące mało mięsa). Z kolei inny raport „Jak odżywiają się Polacy? Kukuła Healthy Food 2021”, wykazał odsetek wegetarian w naszym kraju na poziomie 10% . W badaniu Ariadna z 2019 r. odsetek Polaków będących na diecie wegetariańskiej lub wegańskiej wynosił 8,4 proc. Dla porównania, pięć lat wcześniej według badania CBOS z 2014 roku ten odsetek wynosił tylko 1%!
Poza ankietami, popularność odchodzenia od mięsa możemy mierzyć również analizując sprzedaż roślinnych zamienników mięsa. Ta cały czas rośnie. Według raportów rynkowych, w ciągu kilku ostatnich lat sprzedaż roślinnych alternatyw w Polsce wzrosła nawet kilkukrotnie – niektóre źródła mówią o wzroście rzędu 400–500%. Zwiększa się też dostępność tych produktów: znajdują się już nie tylko w sklepach specjalistycznych, ale też w ofercie popularnych dyskontów czy restauracji sieciowych. Szerzej pisaliśmy o tym tutaj.
Gdzie indziej mógł powstać ten wynalazek jak nie w stolicy Wielkopolski? Po 3 latach prób i błędów, naukowcom z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu udało się opracować zamienniki mięsa powstałe z białka ziemniaczanego. Stworzyli parówkę, burgera oraz gyros. Czy podbiją polskie stoły?
Naukowcy zapewniają, że ziemniaczana parówka nie tylko pięknie pachnie ale również świetnie wygląda, zachowuje się też tak samo jak mięsny odpowiednik podczas grillowania.. Dodatkowo jest to to produkt prozdrowotny, o wyższej wartości odżywczej niż inne roślinne zamienniki mięsa już dostępne na rynku. Ma bardzo dobry profil aminokwasowy i wspiera ochronę układu pokarmowego przed nowotworami. Głównym komponentem użytym do jej produkcji był tzw. sok ziemniaczany, produkt uboczny w produkcji skrobi. Dotychczas nie znajdował on żadnego zastosowania, był utylizowany. Teraz czas na poszukiwanie partnerów biznesowych, którzy doprowadzą parówki z ziemniaków na nasze stoły.
Nie będzie to pierwszy roślinny zamiennik z ziemniaków. 2 lata temu bardzo dobrze przyjęło się na szwedzkim rynku mleko z ziemniaków marki DUG. Można je już kupić również w Polsce.
Świnie bardziej „smart” niż twórcy reklam
Państwowy Fundusz Promocji Mięsa Wieprzowego stworzył za ponad 600 tysięcy PLN kampanię mającą zachęcać Polaków do jedzenia wieprzowiny. Hasło kampanii (przyprawiające o ból uszu językoznawców) to „wieprzowina jest smart”, a głównym logo uśmiechnięta świnka z serduszkiem.
Taką formą promocji mięsa, pełną hipokryzji i braku wrażliwości, są oburzeni aktywiści i aktywistki. Dieta mięsna nie ma zbyt wielu zalet zdrowotnych, ponadto jest bardzo szkodliwa dla klimatu, a także powoduje cierpienie zwierząt. „Nie chodzi o to, aby wszyscy od dzisiaj przestali jeść mięso – to niewykonalne. Ale dalsze reklamowanie konsumpcji mięsa, szczególnie w taki pełen hipokryzji sposób – jest oburzające!” – powiedziała Magdalena Gałkiewicz z Partii Zieloni.
„Świnie to bardzo inteligentne zwierzęta, a przy tym, wbrew obiegowej opinii, bardzo pachnące i czyste” – mówi Katarzyna Trotzek, prowadząca Azyl dla Świń Chrumkowo w Chełmży. Jej stowarzyszenie ratuje te mądre zwierzęta przed śmiercią w rzeźni oraz promuje weganizm. Jest również otwarte na wizyty z zewnątrz ludzi chcących poznać i pokochać te niesamowite zwierzęta.
JAK ZBILANSOWAĆ DIETĘ WEGETARIAŃSKĄ – ŹRÓDŁA BIAŁEK
Mięso zawiera sporo białka. Gdy eliminujemy bądź ograniczamy jego spożycie, musimy zadbać aby w naszej diecie znalazło się wystarczająco dużo białka z innych źródeł. W przeciwnym razie nasza dieta nie będzie zdrowa i dobrze zbilansowana.
PO CO NAM W OGÓLE BIAŁKO?
Białko jest podstawowym elementem w diecie człowieka i pełni rolę budulcową, a jego głównym składnikiem są aminokwasy. Odpowiada m.in. za transport tlenu, pracę układu odpornościowego czy prawidłowy wzrok. Głównym składnikiem białka są aminokwasy. Wśród nich są też tzw. aminokwasy egzogenne, których organizm nie jest w stanie wyprodukować z innych składników. Muszą być dostarczane z pożywienia i to w ich przypadku najłatwiej o niedobór.
DIETA WEGETARIAŃSKA
W przypadku wegetarian, spożywających produkty zwierzęce takie jak jaja, mleko czy nabiał, problem niedoborów białka z reguły nie występuje. Nabiał jest bardzo dobrze przyswajalnym i pełnowartościowych źródłem białka. Działa pozytywnie na układ trawienny, jest znacznie lżejszy i mniej kaloryczny niż mięso, w którym znajdują się podobne ilości białka.
BIAŁKO W PRODUKTACH ROŚLINNYCH
Jeśli nie spożywamy w ogóle produktów zwierzęcych, a więc nasza dieta jest w 100% roślinna, musimy zachować większą czujność aby zadbać o odpowiednią ilość spożywanych białek. Jakie produkty najlepiej wybierać?
Rośliny strączkowe to świetny wybór – przypominają zawartością aminokwasów produkty zwierzęce. Do roślin strączkowych zaliczamy np.: soję, ciecierzycę, groch czy soczewice. Zawierają one średnio 20-35g/100g białka co oznacza, że są jego pełnowartościowym źródłem. Jednak znajdujące się w roślinach strączkowych substancje mogą utrudniać działanie enzymów trawiących białko oraz błonnik pokarmowy, co działa negatywnie na jego strawność.
Białko możemy również znaleźć w produktach zbożowych takich jak: chleb, kasza, makaron czy ryż. Najlepiej jest wybierać produkty z pełnego przemiału (np. ciemne pieczywo), ponieważ zawierają jego większe ilości. Komponując potrawy warto łączyć zboża z produktami mlecznymi czy jajami, które są bogate w lizynę (aminokwas białkowy), która z kolei nie występuje w produktach zbożowych. Tym sposobem wzajemnie się uzupełniają.
Mało osób pamięta, że orzechy również są dobrym źródłem białka. Największą jego ilość możemy znaleźć w orzechach arachidowych (ziemnych), bo aż 26g/100g produktu. Bogate w białko są również pistacje, migdały czy orzechy nerkowca.
Na samym końcu warto wspomnieć o grzybach. Świeże grzyby zawierają bardzo małe ilości białek, raptem ok. 3g/100g produktu. Natomiast grzyby suszone już są ich pełnowartościowym źródłem, ponieważ w zależności od rodzaju mogą go zawierać od 10 do nawet 40g/100g! Co więcej białka grzybów zawierają spore ilości lizyny, czyli aminokwasu, który w produktach zbożowych występuje w deficytowych ilościach. Dlatego połączenie grzybów z innymi produktami np. pierogi z kapustą i grzybami podnosi wartość odżywczą białka spożywanych potraw.
KONSEKWENCJE NIEDOBORU BIAŁKA W DIECIE
Do podstawowych objawów niedoboru należy zaliczyć wypadanie włosów oraz łamliwość i kruchość paznokci, ponieważ zmniejsza się ilość kolagenu w organizmie. Kolejno niedobór może skutkować spowolnieniem rozwoju i wzrostu u dzieci, mniejszą odpornością organizmu na infekcje czy zaburzeniami hormonalnymi. Mogą wystąpić również problemy z koncentracją, senność i apatia.
KONSEKWENCJE NADMIARU BIAŁKA W DIECIE
W związku z nadmiarem białka natomiast można spodziewać się: zaparć, odwodnienia, zakwaszenia organizmu i przybierania na wadze. Zarówno niedobór jak i nadmiar są niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Należy zadbać o odpowiednią ilość białka w diecie, która przyjmowana jest za przedział od 1g do 2.5g na 1 kg masy ciała.
Jarosz, M., Charzewska, J., Wajszczyk, B. and Chwojnowska, Z., (2019). Czy Wiesz, ile Potrzebujesz Białka. Instytut Żywności i Żywienia. Warszawa.
Kapusta, F. (2012). ROŚLINY STRĄCZKOWE ŹRÓDŁEM BIAŁKA DLA LUDZI I ZWIERZĄT. Engineering Sciences & Technologies/Nauki Inzynierskie i Technologie, 2(5).
LabFarm to pierwsza polska firma, która zamierza wyprodukować mięso w laboratorium, bez poświęcania życia zwierząt. Firma jest w fazie badawczo-rozwojowej, a start produkcji przewidziany jest na 2025 rok. Mięso z laboratorium nie różni się niczym od tradycyjnego. Jego produkcja polega na namnażaniu w laboratorium zwierzęcych komórek macierzystych, które tworzą prawdziwe fragmenty mięśni. Jego wprowadzenie pozwoliłoby zakończyć cierpienie zwierząt, a także pomóc w kryzysie klimatycznym, zachowując przy tym mięso na naszych talerzach. Jest to przełom, na który czeka wielu ludzi w Europie. Nie brakuje jednak spceptyków. Sprzeciw wobec produkcji mięsa komórkowego wyraził w tym tygodniu włoski rząd, tworząc projekt ustawy zakazującej produkcji „syntetycznej żywności”. Jako uzasadnienie podano chęć ochrony sektora rolnego, kultury i tradycji. Przemysłowa hodowla zwierząt niszczy naszą planetę. Produkcja mięsa zajmuje 80% wszystkich gruntów rolnych i odpowiada za 1/5 emisji gazów cieplarnianych. Rozwiązaniem jest zastąpienie w naszej diecie mięsa roślinami, albo właśnie hodowla mięsa w laboratorium.
Drogie warzywa przyspieszają rozwój farm miejskich
Ceny warzyw są obecnie niesamowicie wysokie. Według ekspertów nie jest to chwilowa anomalia ale raczej nowa rzeczywistość. Warzywa są i będą drogie ze względu na rosnące koszty energii, transportu a także susze w Europie i Afryce spowodowane ociepleniem klimatu.
Odpowiedzią na to jest rozwój farm miejskich. W Krakowie ruszyła w marcu akcja “Jadalny Kraków”. W ramach niej przeprowadzane są szkolenia z rolnictwa miejskiego, miasto udostępnia też mieszkańcom tereny pod tworzenie ogrodów społecznych (działa ich już 16). W przyszłości powstaną też tzw. ogrody parcelowe, w których każdy za niewielką opłatą będzie mógł wynająć swoją grządkę.
Wadą miejskiego ogrodnictwa może być zanieczyszczone powietrze i gleba, jednak okazuje się, że w dużej mierze jest to mit. Badania naukowców potwierdzają, że uprawa ekologiczna w miastach jest możliwa. Wbrew pozorom można w nich znaleźć czyste obszary, odpowiedzią na zanieczyszczone powietrze jest natomiast tworzenie szklarni albo odgradzanie grządek od dróg żywopłotami.
Myślisz o przejściu na wegetarianizm, albo próbujesz zminimalizować spożycie produktów odzwierzęcych? Zebraliśmy najistotniejsze informacje, które w prosty sposób wyjaśnią Ci, jakie korzyści niesie ze sobą odstawienie mięsa i jak zacząć przygodę z kuchnią roślinną.
Paulina Dwórznik,
Na Gramy. Sklep bez plastiku – Poznań
Coraz więcej osób decyduje się zminimalizować ilość spożywanego mięsa lub całkowicie zrezygnować z produktów pochodzenia zwierzęcego. Początek roku to doskonała okazja, by przejść na zieloną stronę mocy i dołączyć do społeczności wegan i wegetarian. Zachęcają do tego liczne kampanie i proekologiczne inicjatywy. Zachęcamy również my!
Jeżeli zastanawiasz się, jak wyeliminować z diety mięso, podpowiadamy dlaczego warto, jak zacząć i gdzie szukać inspiracji.
sh
Z czym to się je?
Choć diety roślinne stają się coraz bardziej popularne, nadal zdarzają się sytuacje, gdzie prosząc o danie wegetariańskie otrzymujemy rybę z frytkami. I o ile frytki są jak najbardziej wege (jeśli nie są smażone na tłuszczu zwierzęcym), tak ryba nie ma nic wspólnego z niejedzeniem mięsa.
Jaka jest więc definicja wegetarianizmu i czym się różni wegetarianin od weganina?
wegetarianizm – polega na wyeliminowaniu z jadłospisu mięsa (w tym ryb i owoców morza)
weganizm – polega na wykluczeniu z diety wszelkich produktów pochodzenia zwierzęcego (mięso, jaja, nabiał, miód)
Warto dodać, że zdecydowana większość wegańskiej społeczności nie ogranicza swoich świadomych wyborów jedynie do kuchni. Z uwagą przyglądają się składom kosmetyków, ubrań i dodatków, pilnując, by nie miały w sobie wosku pszczelego, wełny, czy skóry.
Dlaczego warto?
Argumentów za tym, by wyeliminować z diety mięso jest sporo. Zaliczają się do nich korzyści zdrowotne, środowiskowe, a nawet finansowe.
Oto kilka najważniejszych powodów, dla których warto postawić na dietę roślinną:
Zadbasz o zdrowie
Liczne badania dowodzą, że rezygnacja z mięsa korzystnie wpływa na zdrowie i ogranicza ryzyko wielu schorzeń. Odpowiednio zbilansowana dieta wegetariańska może zminimalizować prawdopodobieństwo udaru, cukrzycy, czy chorób serca.
Oszczędzisz pieniądze
Często jest to argument budzący kontrowersję, jednak nie mamy wątpliwości, że dzięki diecie roślinnej rzeczywiście można oszczędzić. Makarony, kasze, strączki i sezonowe warzywa są dużo tańsze niż dobrej jakości mięso, a przepisów na przygotowanie z nich niskobudżetowych posiłków, jest w sieci nieskończenie wiele.
Odkryjesz nowe smaki
Wkraczając do świata kuchni roślinnej dasz sobie szansę, by poznać nowe przepisy i zasmakować jedzenia, które do tej pory nie miało okazji gościć na Twoim talerzu. Dieta wegetariańska pozwoli Ci poeksperymentować w kuchni i uruchomić nieodkryte dotąd pokłady kulinarnej kreatywności.
Uratujesz setki zwierząt
Przemysłowa hodowla zwierząt jest pełna przemocy i okrucieństwa, żywe stworzenia traktowane są jak surowce. Trzymane są w wielkich halach, gdzie bez dostępu do światła słonecznego i możliwości ruchu, są sztucznie tuczone i faszerowane antybiotykami, aż do momentu, kiedy będą mogły trafić na talerz. Decydując się na niejedzenie mięsa, możesz uratować rocznie średnio 200 zwierząt. To naprawdę dużo!
Zadbasz o planetę
Produkcja mięsa zużywa ogromne ilości wody, zajmuje potężne obszary ziemi i w znaczącym stopniu przyczynia się do emisji gazów cieplarnianych. Przechodząc na wegetarianizm, możesz w ciągu roku zaoszczędzić aż 150 tysięcy (!) litrów wody, około 200 m2 gruntów zalesionych i ponad 600 kg dwutlenku węgla. Te liczby robią wrażenie!
Jak zacząć?
Dla wielu osób, które chcą całkowicie wyeliminować z życia produkty pochodzenia zwierzęcego, pierwszym krokiem jest zwykle przejście na wegetarianizm.
Jak więc zostać wegetarianinem? Możesz zacząć od stopniowego ograniczenia mięsa albo zupełnie zrezygnować z mięsnych produktów na 30 dni (tyle mniej więcej zajmuje wytworzenie nowego nawyku i tyle w zupełności Ci wystarczy, aby pokochać kuchnię roślinną).
Oto kilka podpowiedzi, jak przejść na wegetarianizm:
Wypróbuj roślinne wersje ulubionych dań
Jeżeli należysz do osób, które nie wyobrażają sobie posiłku bez mięsa, dużym ułatwieniem może być dla Ciebie modyfikacja ulubionych przepisów. Klasycznego schabowego z powodzeniem zastąpisz kotletem sojowym, burgery przyrządzisz z kaszy i strączków, a do spaghetti po bolońsku możesz użyć mielonego tofu albo granulatu sojowego.
Podkręć smak
Kluczem do sukcesu są przyprawy. To one nadają smaku zarówno mięsnym daniom, jak i ich wegańskim odpowiednikom. W kuchni miej zawsze pod ręką wędzoną paprykę i sos sojowy – ten duet pomoże Ci nadać każdej potrawie pożądany smak umami.
Zadbaj o zbilansowaną dietę
Przyrządzaj pełnowartościowe posiłki, bogate w białko, zdrowe tłuszcze i węglowodany. Dostarczaj swojemu organizmowi również odpowiednie ilości żelaza, wapnia, cynku, omega 3, witaminy D i witaminy B12. Unikniesz w ten sposób niedoborów, a Twoja dieta będzie korzystnie wpływać na Twoje zdrowie.
Zainspiruj się
Podjęcie diety roślinnej to doskonała okazja, by odkryć nowe smaki i poeksperymentować w kuchni. Pomysłów na smaczne dania szukaj na blogach kulinarnych, grupach zrzeszających wegan i wegetarian na Facebooku, czy w lokalnych restauracjach.
Okaż sobie dużo wyrozumiałości
Podejdź do tematu na spokojnie, bez surowych restrykcji, i – co najważniejsze – w zgodzie ze sobą i swoim organizmem.
Gdzie szukać inspiracji?
Sprawdzone wegetariańskie i wegańskie przepisy znajdziesz na naszych ulubionych blogach kulinarnych:
Jadłonomia
Stronę z przepisami Marty Dymek można określić, jako prawdziwy elementarz weganizmu! Publikowane tam pomysły na roślinne dania z jednej strony inspirowane są dalekimi podróżami, z drugiej – tradycyjną polską kuchnią. Jadłonomia to źródło wiedzy i natchnienia zarówno dla doświadczonych wegan, jak i tych jeszcze zielonych w temacie.
https://www.jadlonomia.com
Wegan Nerd
Zakochana we Włoszech i włoskiej kuchni Ala, na swoim blogu dzieli się przepisami na smakowite focaccie i inne dania inpirowane Italią. Jednak Wegan Nerd to nie tylko pizza i pasta. Na stronie nie brakuje również dań azjatyckich, czy tradycyjnych polskich potraw w wersji wegańskiej. Wiele z nich to bardzo proste do przygotowania, kilkuskładnikowe przepisy które potwierdzają, że kuchnia roślinna nie musi być ani kosztowna, ani skomplikowana.
https://www.wegannerd.com
erVegan
Eryk, który z wykształcenia jest dietetykiem, oprócz pomysłów na smaczne roślinne potrawy, zamieszcza na blogu również specjalistyczne porady dotyczące weganizmu. Dba o to, by publikowane przez niego treści były rzetelne i merytoryczne, a także, by każdy przepis zawierał tabelę wartości odżywczych.
Ogromne wsparcie i mnóstwo motywacji, a także ciekawe przepisy i opinie o wege produktach, znajdziesz na grupie Weganie i Wegetarianie Polska oraz na lokalnych grupach wegan i wegetarian z Twojego miasta (np. Weg*ański Poznań)
Wege porady możesz zasięgnąć również u nas! Zdecydowana większość naszej nagramowej ekipy to osoby żywiące się w sposób roślinny. Śmiało pytaj o wskazówki dotyczące przejścia na wegetarianizm (albo weganizm) czy ciekawe roślinne przepisy, przy okazji zakupów w naszych sklepach. Zaproponujemy Ci najwyższej jakości składniki do roślinnych potraw (np. ciecierzyca, soja, soczewice), substytuty mięsa (np. granulat sojowy na wagę), a nawet gotowe wegańskie dania w słoikach. Wymienimy się doświadczeniami, podzielimy się sposobami na smaczny wegetariański obiad i zdradzimy nasze ulubione kuchenne life hacki.
Dasz radę!
Wiesz już, dlaczego warto warto przejść na wegetarianizm, jak rozpocząć przygodę z kuchnią roślinną i gdzie szukać inspiracji na smaczne wege dania. Teraz wystarczy już tylko zaopatrzyć się w dobrej jakości składniki do wegetariańskich potraw. Możesz w tym celu wpaść do któregoś z naszych sklepów stacjonarnych lub zrobić zakupy online.
